Thursday, June 4, 2026

కాకమ్మ కబుర్లు


                                    ~~యం. ధరిత్రీ దేవి

కావు కావు మంటూ కాకమ్మ అదిగో...
కారునలుపు రంగుతో పదునైన 
ముక్కుతో...చురుకైన చూపుతో
కొమ్మచాటు నోసారి..కోటగోడ నొకసారి..
నింగికెగిరి ఒకసారి..నేలను దిగి ఓసారి...

స్నేహానికి ప్రతిరూపం ఈ కాకమ్మ..
పంచుకుని తినే స్నేహశీలి కదా..!
తనవి కాని కోయిల గుడ్లను తన గూటిలో 
పొదిగే పరోపకారి కాకమ్మే కదా!

అందం లేదనా..! అంతః సౌందర్యం
అపారమే కదా!సుగుణశీలి..సులక్షణాల
పక్షి ఇదే కదా..కాకి గోల.. కాకి బలగం..
కాకి బంగారం..పిల్లకాకికేం తెలుసు 
ఉండేలు దెబ్బ..అబ్బో! సామెతలు కోకొల్లలే!!

నేస్తం అస్తమించెనా..స్పందించునే తక్షణం..
చుట్టూ చేరి కాకులన్నీ కలిసి 
ప్రకటించునే సంతాపం..! మనిషిలో లేని
మానవత్వం కనగలం కాకిలో..

పరిసరాల్ని ప్రక్షాళనం చేసే సర్వభక్షకి..
పర్యావరణ హితం గోరు పక్షి..
ప్రకృతిని విస్తరింపజేయు సహాయకారి..
విపత్తులను పసిగట్టగల నేర్పరీ ఇదే కదా!!

పురాతన పక్షిరాజం...పురాణాల్లోనూ 
దర్శనం../పవిత్రమైనదీ వాయసం...
కాలజ్ఞాని..ఇది శనివాహనమే!!ఇక...
పోరాటసమయాన..ఇది సమైక్యతావాది..

సాయంసంధ్యకు గూటికి చేరే కుటుంబ జీవి..
అనాదిగా సాంకేతికత నెరిగిన జ్ఞాని..
అలనాడే అట్టడుగున కూజాలో 
నీళ్లు పైకి రప్పించిన మేధావి మరి!!

గతించిన పూర్వీకులకిది వారధి...
పిండం కాకి ముడితేనే కానీ తృప్తిజెందరే 
మరి పితృదేవతలు !! కాకి కరువైన..
ఆవేళ..పర్వదినం అసంపూర్ణమే..!!

కాకి అరిస్తే చుట్టాలొస్తారట ! 
శుభసూచనలూ అందిస్తుందట!! అయితే...
ఇంతటి చరితగల కాకమ్మ 
కనుమరుగై పోతున్నది ఏమిటమ్మ!!

పలు సుగుణాల కాకమ్మకు రక్షణ కల్పిద్దాం..
ఆశ్రయమిచ్చే చెట్లను పెంచుదాం..పలువిధాల 
పరోపకారికి పిసరంత ఉపకారం చేద్దాం... 
కాకిజాతి అంతరించకుండా కాపాడుకుందాం....
 
 





 

Saturday, May 16, 2026

' నాన్నా, నాకు డబ్బు కావాలి, ఇవ్వు... ' 🌷 చిన్న కథ

   భర్త తోసిన తోపుకి విసురుగా వెళ్లి గోడకు తగిలి కింద పడిపోయింది కరుణ. ఆరేళ్ల సుధీర, నాలుగేళ్ల సురేష్ ఏడుపు లంకించుకుని ఓ మూల కూర్చుండిపోయారు. 
  " పనికి మాలిన దానా, అలసి వచ్చిన మొగుడికింత తిండి సరిగా పెట్టాలని ఉండదా నీకు... "
   అంటూ ఇంకా మీదికి వచ్చి మళ్లీ కొట్టబోయాడు వెంకట్రావు,  కానీ పిల్లలిద్దరూ భయంతో గట్టిగా అరవడంతో ఆగిపోయాడు. 
                         ***********
     కొన్నేళ్ళు గడిచాయి. 
" ఏమండీ, ఉగాది పండుగొస్తోంది కదా, బట్టలు కొనాలి..... " తలవంచుకుని మెల్లిగా అడిగింది కరుణ
    విసుక్కుంటూ ఐదొందలు చేతిలో కుక్కాడు వెంకట్రావు. 
"... నాక్కూడా బొత్తిగా చీరలు పాత పడిపోయాయి, ఓ రెండు కొనుక్కుంటాను, మరో ఐదు వందలు..."
 కస్సుమని లేచాడతను. 
 " నోర్ముయ్, ఇక్కడరాశులేమీ పోసుకుని కూర్చోలేదు నేను నీకివ్వడానికి...వెళ్లి నీ బాబునడిగి కొనుక్కో చీరలు..."
 అంటూ విసవిసా బయటికి వెళ్లిపోయాడు. 
    పక్కనే కూర్చుని చదువుకుంటున్న సుధీర, సురేష్ మ్రాన్పడిపోయారు. వాళ్లిద్దరూ ఇప్పుడు ఎనిమిది, ఆరు తరగతుల్లోకి వచ్చేశారు. తండ్రి ఎప్పుడూ ఎందుకు అంత కోపంగా ఉంటాడో, తల్లిని ఎందుకలా
హింసిస్తుంటాడో మరీ చిన్నగా ఉన్నప్పుడు వాళ్ల బుర్రలకు అర్ధమయ్యేది కాదు. కానీ పెరిగే కొద్దీ తండ్రి కర్కశత్వం పట్ల ఓ విధమైన ఏవగింపు కలగసాగింది.. ముఖ్యంగా సుధీరకు. తల్లి అవసరాలన్నీ ఇంకా తాతయ్యే చూడాలనడం ఆ పసిదానికి ఎంతకీ అర్థం కాని విషయం!
                             ********
   అలా అలా రెండేళ్లు భారంగా గడిచాయి. సుధీర ఇప్పుడు స్కూల్ ఫైనల్లో ఉంది. పబ్లిక్ పరీక్షలు. ఫీజు కట్టాలి. దేనికి డబ్బు కావాలన్నా ఒకటికి నాలుగు సార్లు అడుక్కుంటేనే గానీ డబ్బులు రాల్చడు తండ్రి. తల్లికా నోట్లో నాలుక లేదు. సంవత్సరానికి ఒక జత బట్టలు పిల్లలకు కొనడమే గగనం. తల్లి పరిస్థితి చూస్తే ఆ పిల్లకు ప్రాణం ఉసూరుమంటూ ఉంటుంది.
   తన తోటి క్లాస్మేట్స్ ఎంత 'జాలీ' గా ఉంటారు! వాళ్ల నాన్నల్ని ఎప్పుడూ ఇలా చూడలేదు. అలాగని తన తండ్రికి సంపాదన లేదా?  గవర్నమెంట్ ఆఫీసులో పనిచేస్తూ మంచి జీతమే తీసుకుంటున్నాడు, కానీ కట్టుకున్న భార్యకి రెండు కట్టుడు చీరలు కొనడానిక్కూడా ఎందుకంత గింజుకుంటాడో అర్థం కాదు. తను మాత్రం చాలా దర్జాగా తయారవుతాడు !
పసిపిల్లలుగా ఉన్నప్పుడు కూడా ఏరోజూ తమని దగ్గరకు తీసినట్లుగానీ, లాలించినట్లు గానీ సుధీరకు గుర్తు లేదు. 
   ప్రతీసారీ తల్లిద్వారానే ఏదైనా అడిగించేది, తనకు తండ్రి ఎదురుగా నిలబడే ధైర్యం లేక. కానీ ఈసారి ఏదో మొండి ధైర్యం వచ్చిందాపిల్లకి. మనసులో స్థిరంగా నిశ్చయించుకుంది. 
   ఆరోజు యధావిధిగా తయారై ఆఫీసుకు  బయల్దేరుతున్నాడు వెంకట్రావు. సుధీర వెళ్లి అతని  కెదురుగా నిలబడింది. 
" నాన్నా, నాకు డబ్బులు కావాలి, ఇవ్వు..."
    చివుక్కున తలెత్తాడు వెంకట్రావు. తండ్రి కళ్ళల్లోకి స్థిరంగా చూస్తూ, 
" ఫీజు కట్టాలి, పండక్కి నాకూ, తమ్ముడికీ, అమ్మకూ బట్టలు కొనుక్కోవాలి. డబ్బు కావాలి ఇవ్వు..."
దృఢంగా అంది తొణుకూ బెణుకూ లేకుండా. 
"ఏమిటీ, కొత్తగా....ఫీజుకిస్తా, బట్టలూ గిట్టలూ కుదర్దు..." జేబులో చెయ్యి పెట్టబోతూ అన్నాడు. 
" కుదర్దు...అంతా కలిపి 5000/- ఇవ్వాల్సిందే.. "
" నోరుమూసుకుని అవతలికి పద..... "
" లేదు, ఈరోజు...ఇప్పుడే...ఇచ్చి తీరాలి..."
" ఏమిటే, నోరు లేస్తోంది...ఎప్పుడూ లేనిది!  మీ అమ్మగాని నూరిపోసిందా?  ఇప్పట్నించీ దానికే గాదు మీక్కూడా కొనివ్వను. వెళ్లి ఆవిడ పుట్టింట్లో తెచ్చుకోమను...వెళ్ళు.."
" తాతయ్య ఎందుకివ్వాలి? "
" ఎందుకా? దాన్ని కన్నాడు కాబట్టి... "
" సరే అయితే. రేపు నాకూ పెళ్లి చేస్తావుగా ఎవడికో ఒకడికిచ్చి.వాడు కూడా ఇలాగే నన్ను ప్రతీదానికీ నీదగ్గర ముష్టెత్తుకోమని పంపిస్తాడు, ఇస్తావా మరి..!"
   ఒక్కసారిగా వెంకట్రావు కాళ్ళ కింద భూమి కంపించినట్టయింది. ఆ పిల్ల నోట్లోంచి వచ్చిన ప్రతీ మాటా ఓ తూటాలా అతని గుండెల్లో సూటిగా దిగబడి తూట్లు పొడిచేసింది. ఇన్నాళ్లూ మన్నుదిన్న పాములా పడి ఉన్న దీనికి ఇంత నోరెలా వచ్చింది?!
  కోపంతో ఊగిపోతూ కట్టుకుంటున్న బెల్టు తీసి కూతురివేపు ఉరికి రాబోయాడు.ఇంతలో సుధీర తండ్రి వైపు విసురుగా అడుగులు వేసింది.
" ఎందుకు నాన్నా అంత కోపం? నేను అన్న దాంట్లో తప్పేముంది చెప్పు. ఇప్పుడు నువ్వు చేస్తున్న పని అదేగా! నీ పద్ధతి ప్రకారం రేపు నాకు పెళ్లి చేశాక కూడా నా బాధ్యతలన్నీ నీవేగా తీసుకోవాల్సింది... "
" ఊరుకునే కొద్దీ మాటలు మితిమీరుతున్నాయే.. నోరు మూస్తావా లేదా... "
 వెంకట్రావులో ఆవేశం కట్టలు తెంచుకుంది.
" అదేంటి నాన్నా, తాతకోపద్ధతి,నీకో పద్ధతీనా..! ఇదిగో చూడు, ఇక్కడే ఉన్నాడుగా నీ కొడుకు  సురేష్...  ఊహ తెలిసినప్పటినుంచీ నిన్ను చూస్తూ పెరుగుతున్నాడు. నీవు చేసేది కరెక్టే అని అనుకుని, రేపు వీడి పెళ్లయ్యాక వీడి పెళ్ళాన్నీ ప్రతిదానికీ దాని పుట్టింటికి వెళ్లి తెచ్చుకోమంటాడు...మంచి పద్ధతులే నేర్పిస్తున్నావు నాన్నా... "
 తెల్ల మొహం వేసుకుని చూస్తున్న సురేషుకు అంతా అయోమయంగా తోచింది. ఓవైపు  తండ్రి ఉగ్రరూపం, మరోవైపు ఎన్నడూ ఎదురు మాట్లాడని అక్క!!
 పరిస్థితి చేయి దాటిపోతోందని గ్రహించిన వెంకట్రావు లో సహనం నశించిపోయింది.
" నోరు ముయ్యమన్నానా... "
 అంటూ బెల్టు తీసుకుని విసురుగా ముందుకురికాడు.అంతవరకూ ఆ పక్కనే నిల్చుని చూస్తున్న కరుణ అనుకోని ఈ పరిణామానికి అవాక్కైపోయింది. ఒక నాడు పొత్తిళ్లలో తన ఒడిలో పసిగుడ్డుగా ఉండిన సుధీరేనా ఈ పిల్ల ! తన ఒంటి మీద వాతలు తేలేలా ఆడిన ఆ బెల్టు ఇప్పుడు తన బిడ్డ మీద పడబోతోంది. ఒక్కసారిగా ఆ అర్భకురాలిలో వెయ్యేనుగుల బలం వచ్చి చేరింది. అంతే, ఒక్క ఉదుటున వెళ్లి భర్తను అడ్డుకుంది. 
" ఆగవయ్యా, పిల్ల ఒంటిమీద చేయి పడిందంటే మర్యాద దక్కదు... "
 వెంకట్రావు వీపుమీద చెళ్ళున కొరడాతో కొట్టినట్టు అయింది. కోపం రెట్టింపవగా అటు నుండి ఇటువైపు తిరిగి కరుణ మీదికి  రాబోయాడు. వెంటనే అతన్ని బలంగా పక్కకు తోసేసింది కరుణ. ఊహించని ఆ ప్రతిచర్యకు అటు పక్కగా ఉన్న సోఫాలో కూలబడిపోయాడు వెంకట్రావు. నోరు విప్పింది కరుణ.
"... ఆ పిల్లకున్న తెగువ, ధైర్యం కాస్తయినా నాకు ఉండి ఉంటే ఈరోజు నా బ్రతుకిలా తగలడి ఉండేది కాదు. ఇప్పుడు చెప్తున్నాను వినండి, నా పిల్లలు నా పంచప్రాణాలు.వాళ్ళను బాధ పెడితే మాత్రం సహించేది లేదు. అలాగని ఇల్లు విడిచి పోతానని అనుకోకు, ఇది నా ఇల్లు. ఇక్కడే ఉంటాను నా పిల్లలతో. జాగ్రత్తగా ఉండు.. "
  మొట్టమొదటిసారి ఆమె రౌద్ర రూపం చూసి విస్తుపోయాడు వెంకట్రావు. మరోవైపు సుధీరలో పెల్లుబికిన ఆనందం ! ఇంకోవైపు ఏం జరుగుతోందో అర్థంకాక సురేష్ ! అతను తేరుకునేలోగా నెమ్మదించి పిల్లలిద్దర్నీ అక్కున చేర్చుకుంది కరుణ. దిక్కుతోచని స్థితిలో పడిపోయాడు, ఇంతకాలం నియంతలా ఉన్న వెంకట్రావు. ఇంట్లో అంతా కలిసి ఎదురుతిరిగితే పరిస్థితి ఎంత విషమమో అతగాడికి తొలిసారిగా తెలిసొచ్చింది. కోరలు పీకి పడేసిన కోడెనాగులా తలదించుకుని బయటకెళ్లబోయాడు. 
" ఆగండి నాన్నా, డబ్బు..డబ్బు కావాలి.అంతా కలిపి 5000 /-  ఇక ప్రతిసారీ నువ్వే మా ముగ్గురికీ బట్టలు కొనాలి, నువ్వు ప్రతీ పండక్కీ కొనుక్కుంటావే అలాగన్నమాట... "
  కూతురి మాటలకు బయటకు పోతున్నవాడల్లా ఆగిపోయి ఇక తప్పేలా లేదనుకున్నాడో ఏమో , అప్రయత్నంగా బీరువా తెరిచి ఐదువేలూ  లెక్క పెట్టి ఆ పిల్ల చేతిలో పెట్టేసి గబగబా వెళ్ళిపోయాడు. పరమ సాత్వికురాలైన భార్య, తల్లి చాటుగా మౌనంగా పెరుగుతున్న కూతురు ఈరోజిలా చెలరేగి పోవడానికి తన నిరంకుశత్వ ధోరణి, క్రూర నైజమే కారణమన్న పచ్చినిజం ఆ పురుషపుంగవునికి తెలిసి వచ్చిందో లేదో తెలీదు గానీ...లోపల తల్లీ పిల్లలు మాత్రం ఏళ్లతరబడి కారాగారంలో పడి మగ్గిపోయి బయటపడ్డ ఖైదీల్లాగా అయిపోయారు. అక్కడి దృశ్యం ఓ సారి చూస్తే..... 
     సుధీరను గట్టిగా పొదువుకుంది కరుణ. సురేష్ వచ్చి తల్లిని వాటేసుకున్నాడు. ఊహ తెలిశాక మొదటిసారి తల్లి కళ్ళలో మెరుపు చూసింది సుధీర. తల్లీకూతుళ్ళిద్దరి చెంపలమీదనుండి ధారలుగా కన్నీళ్లు ! ఇద్దరికీ తెలుసు, అవి ఆనందబాష్పాలని !!
                        *****************
[ పెళ్లయ్యాక భార్యాబిడ్డల బాధ్యతలు తనవే అని భావించక ఆ భారమంతా అత్తమామల మీద తోసేసే కొందరు ( అందరూ కాదు  ) ప్రబుద్దుల నిర్వాకం చూస్తూ... ఆ స్పందనతో... ]

🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹
                        యం. ధరిత్రీ దేవి 
🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺

Sunday, April 26, 2026

సూర్యాస్తమయం...



   ~
ధరిత్రీ దేవి 

                  దినకరుడు...
                 సెలవు పుచ్చుకుంటున్న వేళ...
                 నింగీనేల కలిసే చోట...
                 ప్రకృతి గీసే ఆ వర్ణచిత్రం !
                 ఎంత మనోహరం !!
                 పొద్దు వాలుతున్న ఆ క్షణాలు
                 ఎందుకో మరి !అందరికీ అంత ఇష్టం !
                 జీవిత చరమాంకాన్ని మాత్రం ద్వేషిస్తాం...
                 క్రుంగిపోతాం..వద్దూ వద్దంటాం...!
                 సూర్యాస్తమయంలో ఆహ్లాదం...
                 మలివయసులో  మనిషిలో మాత్రం 
                 ఉండదా ఏమి !! వెతుకుదాం...
                 బాధ్యతల సంకెళ్లు విడివడి...
                 మనకంటూ మిగిలి..చేతికందిన... 
                 ఆ అరుదైన సమయాన్ని 
                 సొంతానికి మాత్రమే 
                 సొంతం చేసుకుంటే...సంతోషం 
                 మన సొంతమవును కదా !!
                 కనురెప్పలు మూతలు పడేదాకా...
                 కలతలకతీతంగా పయనం సాగిద్దాం
                 వృద్ధాప్యాన్ని ప్రేమిద్దాం 🙂
                 ఆనందంగా ఆస్వాదిద్దాం ...

🌝🌞🌝🌞🌝🌞🌝🌞🌝🌞🌝🌞🌝🌞🌝🌞


Monday, April 13, 2026

చినుకులు కావవి... పన్నీటి జల్లులు..

🦚🐦🦜🦚🐦🦜🦚🐦🦜🦚🐦🦜🦚🐦🦜🦚... 


అదిగదిగో ఆకాశాన....
కమ్ముకుంటూ నల్ల నల్లని మబ్బులు...
దోబూచులాడుతూ...పరుగులు తీస్తూ..
అటు ఇటు సాగుతూ..సాగుతూ...
సృష్టిస్తున్నాయి అంబరాన
మౌనంగా అలజడులు....
నీలాల నింగి..అంతలో అయ్యింది కడలి...
చల్లగాలి సోకి...అదిగదిగో..మొదలవుతోంది...
చిరుజల్లుల చిలకరింపుల
పలకరింపులతో  పరవశింప చేస్తూ...
చిటపట చినుకుల తాళం వేస్తూ...
పగుళ్లు వారిన నేలను పదును చేస్తూ...
సకల జనుల్ని సేదదీరుస్తూ...
అరెరే...!! వచ్చేసిందిగా...వాన !!
ఇదిగిదిగో..అయింది మౌనంగా జడివాన..!!
పన్నీటి జల్లులు కురిశాయి హృదయాన...!!

🐦🦚🦜🐦🦚🦜🐦🦚🦜🐦🦚🦜🐦🦚🦜🐦


                      

Monday, April 6, 2026

మండే ఎండల్లో మల్లెల సౌరభాలు !


            ~ యం. ధరిత్రీ దేవి ~
************************
వేసవి  వచ్చింది 
ఎండల్ని తెచ్చింది 
మల్లెల్ని ఇచ్చింది !
ముడుచుకున్న ఆకులన్నీ  
విప్పారినవి 
పండుటాకులు రాలి 
పచ్చని చివుళ్లు 
పలుకరిస్తున్నాయి 🙂
ఇన్నాళ్లూ ఎక్కడ 
దాక్కున్నాయో మరి !!
నిద్రించిన కొమ్మలు 
ఒక్కసారిగా మేల్కొన్నాయి !
అదిగో, మొదటి మొగ్గ  !!
విచ్చుకుంది మరునాటికి !
కనురెప్ప పాటులో 
కనువిందు చేస్తూ... 
కొమ్మకొమ్మనా చిట్టి మొగ్గలు !
చిరు నవ్వులు చిందిస్తూ... 
చెట్టంతా...విరిసిన మల్లెలు 
వారం గడిచేసరికి  !
నింగిని పరుచుకున్న 
నక్షత్రాల మాదిరి !!
పరిమళభరితాలు 
మల్లెలు...సన్నజాజులు 😊
ఋతురాగాలకు స్పందించే 
శ్వేతవర్ణ కుసుమాలు !
మండే ఎండల్లోనే కదా 
ఈ మల్లెల గుభాళింపులు !
ఆస్వాదించాలంటే
స్వాగతించాలి మరి 
వేసవి వడగాడ్పుల్ని  !! 
అందుకే...
వేసవి రావాలి 
ఎండల్ని తేవాలి 
మల్లెల్ని మనకివ్వాలి  🙂🙂
**************************
                 
                

Friday, March 20, 2026

కల్మషమెరుగని పసిపాప...'కవిత

 'విహంగ ' ఆన్లైన్ మాసపత్రిక.. ఫిబ్రవరి 2026 లో నా కవిత 

" కల్మషమెరుగని పసిపాప " ప్రచురింపబడినది. 🙏

Friday, March 6, 2026

హోమ్ మినిస్టర్....కథ

  🌷                                         ~~యం.ధరిత్రీ దేవి~~
   
    కిటికీలోంచి సూర్యకిరణాలు చురుక్కుమని తగిలేసరికి కళ్ళు నులుముకుంటూ బద్ధకంగా లేచి కూర్చున్నాడు సాంబశివరావు. అప్రయత్నంగా గోడకేసి చూసిన అతనికి గడియారం ఎనిమిది గంటలు చూపించింది. 'మై గాడ్' అనుకుంటూ ఒక్క ఉదుటున లేచి హాలు లోకెళ్ళిన అతనికి అడ్డదిడ్డంగా పడి ఇంకా లేవని ఇంటర్, డిగ్రీ చదువుతున్న సుపుత్రులు వంశీ, వరుణ్ దర్శనమిచ్చారు. తండ్రి అరుపులకు దిగ్గున లేచి బాత్రూంలోకి దూరిపోయారిద్దరూ. 
   హడావుడిగా కిచెన్ లో అడుగుపెట్టిన అతనికి రాత్రి తిని పడేసిన ఎంగిలి కంచాలు, అంట్లగిన్నెలు వాసన కొడుతూ కనిపించేసరికి ఒక్కసారిగా నీరసం కమ్ముకొచ్చి ఠక్కున ఇల్లాలు గుర్తొచ్చింది.
    నిన్న ఉదయం వాళ్ళనాన్న బాత్రూంలో జారిపడి కాలు ఫ్రాక్చర్ అయిందనీ, హాస్పిటల్లో ఉన్నాడు అర్జెంటుగా రమ్మని వాళ్ళ అమ్మ ఫోన్ ! అంతే!గబగబా వంట చేసేసి, రెండు చీరలు ఓ  సంచీలో కుక్కుకుని ముక్కు చీదుకుంటూ నాలుగైదు రోజుల్లో వచ్చేస్తానని చెప్పి వెళ్లిపోయింది జానకి...అతని అర్ధాంగి. ప్రస్తుతం ఇంటి  దీన పరిస్థితికి అదీ కారణం...
   అరగంటలో స్నానాలు, గీనాలు ముగించేసి బయటపడ్డారు ముగ్గురూ.అలా అలా నాలుగు రోజులు గడిచాయి. సాయంత్రం ఇంట్లో అడుగు పెట్టాలంటే భయం భయంగా ఉంటోంది సాంబశివరావుకి... ఇల్లంతా దుమ్ము...! ఎక్కడి  సామాన్లు అక్కడే! విడిచి బట్టలన్నీ మంచాల మీద !! వంటిల్లయితే చెప్పనలవికానట్లుంది... ఇంటి బయట ఎండిన ఆకులు, దుమ్ము ధూళి.. అంతా పరుచుకొని కంపరంగా అనిపిస్తోంది. వాటి కింద నుండి జానకి వెళ్లే రోజు ఉదయం వేసిన ముగ్గు దీనంగా తొంగి చూస్తూ కనిపిస్తోంది. ప్చ్ ! ఎలా ఉంచేది ఇల్లు!! అద్దంలా... ముట్టుకుంటే మాసిపోతుందా అన్నట్లు..!
    వారం దాటింది. జానకి జాడలేదు. ఫోన్ చేస్తే... "వయసు బాగా మీద పడింది కదా... నాలుగైదుచోట్ల కాలి  ఎముకలు విరిగాయట...రెండు ఆపరేషన్లు అయ్యాయి. మరో వారం దాకా హాస్పిటల్లోనే ఉండాలట... మా అమ్మ ఒక్కతే ఇంట్లో, హాస్పిటల్లో చూసుకోలేకపోతోంది. వచ్చేవారం మా అన్నా,   వదిన వస్తామన్నారు. అందాక నేను రాలేను... ఎలాగోలా మీరే సర్దుకోండి..."
 అంటూ చెప్పేసింది జానకి. గుండెల్లో రాయి పడింది సాంబశివరావుకి. ఇద్దరు  కొడుకులు తల వేలాడేసుకుని, మౌనంగా ఉండి పోయారు. చేసేదేముంది... అనుకుంటూ.. ఉదయం కాఫీలు మాత్రమే ఇంట్లో... టిఫిన్లు, మధ్యాహ్న భోజనం... బయట. రాత్రి మాత్రం ఏ ఉప్మానో, చపాతీనో చేసుకుని చట్నీలతో, కారంపొడులతో కానిచ్చేస్తున్నారు. 
    సాంబశివరావుకి వంట బొత్తిగా రాదు. బ్రహ్మచారిగా ఉన్నప్పుడు నలుగురు ఫ్రెండ్స్ కలిసి రూమ్  తీసుకొని ఉండేవారు. అప్పుడు కాస్త అలవాటు అయినవే..ఈ ఉప్మా, చపాతీ ప్రిపరేషన్లు... భార్య వచ్చాక, ఇక వంటింట్లో అడుగు పెట్టే అవసరం నాకేంటి.... అన్న ఫీలింగుతో కాలర్ ఎగరేసి తిరిగాడు.అంతేనా !  ఇద్దరూ కొడుకులే పుట్టారని తెగ మురిసిపోయాడింతవరకూ. కానీ.. ఇప్పుడు తెలిసి వస్తోందతనికి... ఆడపిల్ల లేని లోటు..! దేవుడా! నిజంగా ఆడది లేని ఇల్లు ఇంత దారుణంగా ఉంటుందా..! ఇంటికి దూరంగా ఎప్పుడూ ఇన్ని రోజులు ఉండలేదు జానకి... కాన్పుల సమయంలో కూడా వాళ్ల ఊర్లో వైద్య సౌకర్యం సరిగా ఉండదని ఇక్కడే ఉండిపోయింది మరి... నిస్సహాయ స్థితిలో పడిపోయిన సాంబశివరావుకి పదేపదే పెళ్ళాం గుర్తుకు రావడంలో ఆశ్చర్యమేముంది...!
    ఎలా ఉండేది ఇల్లు జానకి చేతిలో! ఉదయం ఎప్పుడు నిద్ర లేచేదో ఏమిటో... ఎనిమిదింటికంతా ఒంటిచేత్తో అన్నీ  సిద్ధం చేసి ఉంచేది. పనిమనిషి కూడా వద్దని సర్వం తనే చేసుకునేది. అందరి బట్టలూ ఉతికి ఇస్త్రీ చేసి టైంకు రెడీగా ఉంచేది. సాయంత్రం ఇంట్లో అడుగు  పెట్టేసరికి.... ఇల్లంతా ఆహ్లాదకరంగా. హాయిగొల్పుతూ ఉండేది. ఇప్పుడు..! తను లేని ఇల్లు బావురుమంటూ భారంగా అనిపించింది సాంబశివరావుకి! ఉన్నప్పుడు తెలియలేదు గానీ తన విలువ...ఎంతైనా ఆడవాళ్లు గ్రేట్ !! అనుకోకుండా ఉండలేకపోయాడు. ఆ క్షణంలో 'ఇల్లాలు', 'ఇల్లాలే దేవత ', 'ఇంటికి దీపం ఇల్లాలు '...లాంటి సినిమా టైటిల్స్ అన్నీ గుర్తొచ్చాయి. దాంతోపాటు... 
"ఆలయాన వెలసిన ఆ దేవుని రీతి, 
ఇల్లాలే ఈ జగతికి జీవన జ్యోతి  "
"ఆడదే ఆధారం మన కథ ఆడనే ఆరంభం "
లాంటి సినిమా పాటలు కూడా గుర్తొచ్చి, గుచ్చి గుచ్చి మరీ వేధించాయి. 
   ఆ సాయంత్రం వంటింట్లో అడుగు పెట్టిన అతని చూపు అప్రయత్నంగా ఆ పక్కనే ఉన్న దేవుని గూడుపై పడింది. జానకి వెళ్లేరోజు పూజ చేస్తూ పెట్టిన పూలు, వాడి ఎండిపోయాయి. అగరొత్తుల తాలూకు ఆనవాళ్లు అక్కడ గూటినిండా పరుచుకుని ఉన్నాయి. అతని మనసంతా కలచివేసినట్లయింది. వెంటనే చీపురు తీసుకుని ముందు వంటిల్లంతా  శుభ్రం చేశాడు.అలవాటు లేని పని !దేహం మొరాయించింది. అయినా,  అలాగే మిగతా రూములూ అయిందనిపించాడు. .. కొడుకులు అది  చూసి లేచారు. పక్క బట్టలన్నీ సర్దేశారు.
    లోపల ఎలాగోలా అయిపోయింది... మరి గేటు బయట సంగతి! ఊడ్చడానికి నామోషీ ఒకటి! తల పట్టుకుని, "ఈ  ఇల్లు అద్దెకిస్తారా " అని ఎవరూ  అడగకముందే జానకి వచ్చేస్తే బాగుండు అనుకున్నాడు లోలోపల సాంబశివరావు. పోనీ, ఎవరైనా పనిమనిషిని చూద్దామా అనుకుంటే అంత అర్జెంటుగా దొరకడం గగన కుసుమమే! ఫోన్ చేసి భార్యను రమ్మనేద్దామా అనుకున్నాడో క్షణం. అత్తింటి వాళ్ళు ఎన్నడూ తన సహాయం కోరింది లేదు ఇప్పటివరకూ. లేక లేక అవసరమొస్తే తానలా చేయడం నచ్చక ఆ ఆలోచన విరమించుకున్నాడు వెంటనే..వారం అన్న జానకి మరో వారం దాకా రాలేదు. వాళ్ళ అన్నకు సెలవు దొరకలేదట..డీలా పడిపోయి జ్వరం వచ్చినంత పనయింది సాంబశివరావుకి.
   ఆరోజు ఉదయం తెలతెలవారుతుండగా గేటు చప్పుడయింది. జానకి రెండు సంచులతో ఇంట్లో అడుగు పెట్టింది. వంటింట్లో పాలు మరగబెట్టే పనిలో ఉన్న సాంబశివరావు అది గమనించి, అకస్మాత్తుగా దేవత ప్రత్యక్షమైనట్లు సంబరపడిపోయాడు..
" జానకీ, వచ్చేశావా...! ఫోనయినా చేయలేదే!.."
 అంటూ సంచులు అందుకున్నాడు.
" అవునండీ, అన్న, వదిన నిన్న సాయంత్రం వచ్చేశారు. ఇప్పటికే లేటయిందని నేను రాత్రి బస్సుకే బయలుదేరాను...ఏమిటీ, వీళ్ళింకా లేవలేదా..!"
అంటూ పిల్లల గదిలోకి తొంగి చూసింది. తల్లి గొంతు వినిపించి ఇద్దరూ గబగబా లేచి వచ్చారు వంశీ, వరుణ్. ఇల్లంతా ఓసారి పరికించి చూసిన జానకికి అంతా అర్ధమైపోయింది. అప్పటికప్పుడు ఏమీ  అనాలనిపించలేదామెకు. చీర కొంగు బిగించి, చీపురు అందుకుంది. అరగంటలో ఇల్లంతా ఓ కొలిక్కి తీసుకొచ్చింది. ఆ క్రమంలో ఇన్నేళ్లుగా తాను చేస్తున్న తప్పిదం బాగా తెలిసి వచ్చిందామెకు. దాంతోపాటు తన కర్తవ్యం కూడా బోధపడింది. ఇదంతా ఏమీ పట్టని సాంబశివరావు ఊపిరి పీల్చుకొని ఈజీ చైర్ లో రిలాక్స్ అయ్యాడు. 
    ఆ సాయంత్రం...
" రేయ్ఎక్కడికి బయల్దేరారు?... "
 కాలేజీ నుండి వచ్చి బ్యాట్లు పుచ్చుకుని బయటకు దారి తీయబోతున్న వంశీ, వరుణ్ తల్లి వైపు బ్యాట్లు  చూపిస్తూ, 
" క్రికెట్ ప్రాక్టీస్ కు మమ్మీ.."
 అన్నారు ఒకేసారి.
" అవన్నీ తర్వాత. ముందు అవి పక్కన పెట్టి ఇలా రండి, మీతో మాట్లాడాలి"
" అబ్బా,మమ్మీ తర్వాత మాట్లాడుకుందాం. ప్రాక్టీస్ కు లేట్ అవుతుంది..."
"కుదరదు, నోరు మూసుకుని రండి."
 గద్దించేసరికి అలాగే బ్యాట్లు పట్టుకొని వచ్చి సణుగుతూ కూర్చున్నారు..
" జాగ్రత్తగా వినండి. ఈరోజు నుండీ కొన్ని అలవాట్లు మార్చుకోండి ఇద్దరూ . మీ పనులు మీరే చేసుకోవాలి.అంటే మీ బట్టలు మీరే ఉతుక్కోవాలి. మీ పుస్తకాలు అన్నీ మీరే సర్దుకోవాలి. ఇంటిపనులతోపాటు చిన్న చిన్న వంటపనులూ చేయాలి.... "
"...................."
"...రేపేదో మీ పెళ్ళాలకు చేసిపెట్టాలని కాదు, ఇదిగో, ఇప్పుడొచ్చిపడిందే గడ్డు పరిస్థితి...!అలాంటపుడు ఇబ్బంది పడకూడదని....! కనీసం కొంతలోకొంతైనా ఎవరికోసం చూడకుండా చేసుకోగలగాలని... అంతే.."
తలెత్తి చూశారిద్దరూ. 
"...అయినా మీ తప్పేమీ లేదులే. అంతా నాదే నాదే. మీకు మొయ్యకుండా ప్రతీదీ అమర్చిపెడుతున్నా చూడండీ... నాదీ.. నాదీ తప్పు. మగపిల్లలు మహారాజులూ... వాళ్ళు ఆడపనులు చేయకూడదూ అని మా అవ్వ, ముత్తవ్వ కాలం నాటి చాదస్తాలన్నీ నేనూ పాటించాను చూడూ...నాదీ..నాదే తప్పంతా. బుద్దొచ్చింది. ఉదయం మీఇద్దర్నీ చూశాక బాగా బుద్ధొచ్చింది. నాన్న వంటింట్లో ఒక్కడే అవస్థ పడుతుంటే మీరేమో హాయిగా గుర్రుపెట్టి నిద్దరోతున్నారు. సిగ్గుగా లేదురా మీకు !.."
"మమ్మీ, అదీ... "
" ముయ్యండి నోరు. ఇకనుంచీ నేను చెప్పినట్టు చేసితీరాల్సిందే.. "
"సరే మమ్మీ, ఈరోజు ప్రాక్టీస్ కెళతాం. రేపటినుండీ... "
"...కుదరదు. ఈరోజే ఇప్పుడే. మొదలెట్టాలి. మిగతావన్నీ తర్వాత.. "
తల్లి గొంతులో, ప్రవర్తనలో ఇదివరకెన్నడూ చూడని కాఠిన్యం చూశారిద్దరూ. మెల్లిగా బ్యాట్లు మూలన పెట్టి మాసిన బట్టలు తీసుకుని బాత్రూమ్ వైపు నడిచారు. టీ తాగుతున్న సాంబశివరావుకు భార్య ఏమిటో కొత్తగా కనిపించిందా క్షణంలో.
 " మొక్కై వంగనిది మానై వంగదండీ. అలవాటు పడాలి వీళ్ళు, తప్పదు. కొద్ది రోజులు నేను లేకపోయేసరికి ఇల్లు చూడండి ఎలా తయారైందో... !"
భార్య పరోక్షంగా తననూ అంటోందా అనిపించింది సాంబశివరావుకు. అయినా,సబబుగానే తోచింది అతనికి. ఈ మూడు వారాలూ తను పడ్డ కష్టం తలుచుకుంటే...! ప్రతీ ఇంట్లో చిన్నప్పట్నుంచీ మగపిల్లలకు తల్లో, అమ్మమ్మో, నాయనమ్మో లేకుంటే అక్కో, చెల్లో... ప్రతిదీ అందిస్తూ, అన్నీ అమరుస్తూ వాళ్ళను సోమరులుగా, ఏపనీ చేతగానివాళ్ళలా తయారుచేస్తున్నారు. ఇది ఆడపని..మేమెలా చేస్తాం అన్న ధోరణిలో పెరుగుతున్నారు. డిపెండెంట్ నేచర్ డెవలప్ అవుతోందని వాళ్ళకర్థం కావడం లేదు. వాళ్ళ మైండ్ సెట్ మారాలంటే ముందు తల్లులు మారాలి.. ఇదిగో...ఇలా...జానకిలా...! మనసులోనే భార్యను అభినందించాడు. కానీ, పైకి మాత్రం, 
" అది సరే వింటారంటావా... !"
అంటూ తటపటాయిస్తూనే సందేహం వెలిబుచ్చాడు. 
" తమరు వీళ్లకు వత్తాసు పలక్కుండా ఉండండి చాలు.. "
దండం పెట్టింది జానకి. 
" ఓకే ఓకే. హోమ్ మినిస్టర్ ఆదేశించాక తప్పుతుందా మరి !"
నవ్వుతూ, మరి ఏం మాట్లాడితే ఏం ముంచుకొస్తుందో అని మెల్లిగా లేచి,అలా బయటికెళ్ళొస్తా... అంటూ గేటు దాటాడు. అక్కడ ఇంటి ముందు ముచ్చటగా ఓ కొత్త ముగ్గు..! మురిపెంగా కనిపించింది. అక్కడ నిన్న పరుచుకున్న చెత్త ఇప్పుడు మచ్చుకైనా లేదు.
"ఆహా ! ఆడది  ఉన్న ఇంటికీ లేని ఇంటికీ ఎంత తేడా! ఇదంతా ఇల్లాలి మహిమే కదా!"
 భార్యపై ప్రేమతో పాటు గౌరవమూ కలిగింది సాంబశివరావుకి.అంతలో ఠక్కున ఏదో స్ఫురించింది. బాపురే !ఈరోజు ఏదో విశేషమున్నట్లుందే !ఏమిటబ్బా!
బుర్ర గోక్కున్నాడు. మార్చ్, 8. Women's Day. మహిళాదినోత్సవం..! మరిచేపోయా... ఈ సందర్భంగా నా ప్రియమైన శ్రీమతికి ఓ చక్కటి బహుమతి ఇచ్చి తీరాల్సిందే... తృప్తిగా,  సంతోషంగా ముందుకు కదిలాడు సాంబశివరావు.
🌷💐🌹🌷💐🌹🌷🌹💐🌷🌹💐🌷🌹💐🌷🌹💐